Eraldatutako ondarea
Azken hamarkadetan Bizkaiko ondarean esku-hartze ugari egin dira. Era askotakoak izan dira: indusketa arkeologikoak, eraikinak birgaitzea, erretaulak zaharberritzea… Horiez gain, ondare ez-materiala berreskuratzeko ahalegina egin da ere: ohiturak, dantzak, hiztegia… Lan guzti horiek era askotako sustatzaileak izan dituzte. Egia da erakundeek, Bizkaiko Foru Aldundiaren Kultura Saila buru izanik eta Udaletxeek jarraituta, protagonismo handiena izan dutela. Baina beste entitate askok ere, Bilboko Elizbarrutiak, parrokiek edo baselizetako kofradiek, esate baterako, lan hauetan parte hartu dute, baita askotariko elkarte edo talde kulturalek ere, zeinak monumentuak jagon dituzten eta, agian, tradizioak modu pragmatikoan eraisten diren garaian are garrantzitsuagoa dena, ohiturak eta erabilerak kontserbatu dituzten.
Bestalde, ezin ditugu ahaztu indusketa arkeologiko edo eraikinen baten berreraikitze lanak babestu duten partikularrak. Esku-hartze hauen oinarrizko helburua gure ondarea iraunaraztea izan da. Batzuetan, eraikin askorekin gertatu den bezala, erabilera berria emanez. Besteetan, tenplu eta bertako erretaulekin bezala, jatorrizko irudia berreskuratuz eta ahal izan den neurrian berriro hondatzea ekidinez. Inoiz, materiagabea den ondarearen kasuan batez ere (dantzak, ohiturak, hizkuntza…), mota honetako ekimenak egon ezean betirako desagertuko ziren elementuak ezagutzera emanez.
Azkenik, indusketa arkeologikoen kasuan, gure memoria historikoa berreskuratzeko laguntza emanez –azken finean, memoria hori gure ondarean zati bat da eta–. Herritarrei, ordea, esku-hartze horien prozesuen nondik norakoak guztiz ezezagunak zaizkie. Hori dela eta, urte honetako Ondarearen Europako Jardunaldien helburua lan hauen “barrenak” erakustea da, hots, zergatik diren beharrezkoak azaltzea, zelan egiten diren (alderdi administratibo eta fisikoa) ezagutaraztea, emaitza materialak, kulturalak eta sozialak zeintzuk diren zabaltzea… Azken finean, gure herentzia, gure memoria, gure nortasuna nola berreskuratzen ari garen jakinaraztea. Ondarea izaki bizidun bat bezalakoa da: ez badugu zaintzen, galtzeko arriskuan dago. Hortaz, gure iraganaz oso ondo arduratu behar gara gure etorkizunari oinordetzan utzi ahal izateko
